Редакций
"Кугарня" газет редакцийын пашаеҥже - влак



МЕМНАН АДРЕСНА:
424006, Марий Эл, Йошкар-Ола, СССР Вооруженный Вийын 70-ше идалыкше урем, 20.
«Кугарня» газет

Корреспондент-влак: 45-11-88
kugarnya@mari-el.ru

Аида Павловна Пчёлкина

Морко район Мызеҥер ялеш шочын-кушкын. 1994 ийыште Кумыжъял кыдалаш школым тунем пытарен. Моткочак марий калыкын шочмо йылмыжым йӧрата. Школышто тунемме годым «Ямде лий» газет дене кылым кучен. Кугурак класслаште улмыж годым «Кугарня» газетым йӧратен лудын. Шке возымо заметкылажым тушко колтен шоген. Туге гынат изинекак туныктышо лияш шонен. Ача-ава корным шуяш манын, Н.К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогический институтыш тунемаш пурен. Руш ден марий йылмым туныктышо лияш ямдылалтын. 2000 ийыште институтым тунем пытарымеке, 14-ше №-ан национальный гимназийыште кугыжаныш марий йылме предметым туныкташ тӱҥалеш. А 2005 ийыште «Кугарня» редакцийын икоян ешышкыже ушна. Тачылан рекламе шотышто менеджерын пашажым шуктен шога.






Марий Турек район, Марий Купто ял гыч. Марий Турек кыдалаш школысо педклассым, вара Марий кугыжаныш университетым тунем пытарен. 1997 ий гыч «Кугарня» газетыште обозревательлан пашам ышта. «Омса вес велне», «Марий йӱла», «Финн-угор тӱня», «Улам мый Рве-зы-лык!» да моло лаштык денат калык деке миен шуын. Шкенжым поэзийыште терга, Наташа шӱжарже дене коктын «Ал пеледыш» сборникым савыктен луктыныт.

А.Н.Васильева

Морко район, Унчо ялеш шочын-кушкын. Школышто тунеммыж годымак «Пионер йӱк» журнал, «Ямде лий» ден «Кугарня» газет-влакын чулым юнкоржо лийын. Икымше «Патыр куэ» почеламутшо 1988 ийыште «Пионер йӱк» журналеш савыкталтын. Школ деч вара (1994 ий) вигак «Кугарня» газет редакцийын коллективышкыже ушнен. 1995 ийыште Марий кугыжаныш университетын историй да филологий факультетышкыже тунемаш пурен. Студент пагытыштат газет дене кылже йомын огыл, кажне кеҥежым штатный пашаеҥ-влакым отпуск жапыштышт вашталтен шоген, тӱрлӧ темылан статья-шамычым возкален. Тыгодымак прозо йӧршан почеламутым серен. 1999 ийыште савыкталтше «Венок Пушкину» сборникыш прозо дене возымо кум лирический почеламутшо пурен. Чыла возымыжым чумырен, 2004 ийыште «Чоныштем - йӧратымаш» лӱман книгам луктын. Сборникыш прозо дене возымо 15 почеламутшо ден ойлымашыже пуреныт.

Вуз деч вара уэш «Кугарня» газет редакцийыште пашам ышташ тӱҥалын. Тӱҥ шотышто социальный ден ял озанлык йодышым рашемден шоген. Икмыняр у проект-влакым шонен луктын. Тиде самырык ача-авалан еш илышыште да йочам воспитатлымаште лекше тургыжландарыше йодышым рашемден шогышо «Еш» мландышарыште» лаштык. Тудо тылзе еда «Кугарня» газетыште савыкталтеш. Йошкар-Оласе адвокат-влак коллегий дене пырля «Правовой школ» лаштыкым ямдылен шога. Кушкын толшо тукымым шке правам палаш да неле ситуаций гыч чын лектын мошташ туныкта. Тыгак спорт дек шӱмаҥден шогышо «...» лаштыкым самырык-влак куанен вучат.

Марий Эл Республикысе ял озанлык ден продовольствий министерствын, Тӱвыра, печать да национальность паша шотышто министерствын Чап грамотшо дене палемдалтын. Журналист-влакын кечышт вашеш кажне ийын эртаралтше конкурсышто кок ий почела (2004 ден 2005) дипломант лийын.






Морко районысо Ерӱмбал ялеш шочын-кушкын. Йоча пагытше кум ер: Шамъер, Регенче ер, Кугу ер да кок эҥер: Элнет ден Ировко коклаште верланыше 50 суртан ялыште эртен. 1970 ийыште тӱҥалтыш кум классым Тошто Ердӱр школышто тунем лекмекше, Марий Кужер кандашияш школыш каен. А кок ийжым Морко кыдалаш школышто тунемын. «Мемнам, ньога-шамычым, туныкташ моткоч кугу чытыш, умылен моштымаш кӱлыныт. Чынже денак нуно поро ава ден ачам алмаштеныт. Поснак кугу таум каласем икымше туныктышем Лидия Петровна Бессоновалан да Марий Кужер школышто марий йылме ден литературым туныктышо, класс вуйлатыше Семён Иванович Ивановлан. Таза, пиалан, кужу ӱмыран лийышт», - манеш З.Шабалина туныктышо-шамычшым порын шарналтен.

Ожно нунын ялыште кевыт лийын огыл, сандене киндым налаш пошкудо Ердӱрыш коштыныт. Кече мучко вучен шоген, мӱшкырат шужен. Тунамак Зинан ик шонымаш лийын: «Кушкын шуамат, садак кевыт оза лиям». Шонымашкыже шуын. Йошкар-Оласе автовокзал воктенсе «Стрела» ден Рӱдӧ пазар деч тораште огыл верланыше «Первомайский» кочкыш сатум ужалыме кевытлаште пашам ыштен.

Но пӱрымашыже тудлан вес корным ямдылен. 1991 ий мартыште машинке дене печатлаш кум тылзаш курсым тунем лектын. Июльышто почылтшо «Кугарня» редакцийын икымше редакторжо А.С.Абдулов марла печатлен моштышо еҥым кычалын. Тудлан але гына курсым пытарыше Зинам темленыт. Тыге тудо «Кугарня» газет редакцийыш логалын. Тудо жапысе должностьышо секретарь-машинистке лийын. Варажым — делопроизводитель, а ынде штат почеш компьютер дене погышо оператор улеш. Но пашаже чыла тудак кодын, кудыжо ешаралтынат.

Латвич ий жапыште кандашымше редактор дене пашам ышта. Тӱҥалме годымжат Александр лӱман лийын, кызытсе вуйлатышыжат — Александр. «Нуно чынже денак калык дене вуйлатен моштат. Нунын тыршымыштлан кєра коллектив кугу кумыл дене пашам ышта. Коллективланем эре чулым лияш, кӱкшӧ сеҥымашыш шуаш тыланем. Коштмо корныштышт суксо аралтыш эре пеленышт лийже. Пиал мутыш мо пура да мыняр шыҥа, чылаштлан Юмо полшен шогыжо», - манеш Зинаида Михайловна.






«Кугарня» газетлан – 15 ий. Индеш ийжым мыят тыштак пашам ыштем. Лектеш, мый куд ияш газетыш пашаш толынам. А лийын тиде 1997 ий апрельыште. Тунам мый, Ирина Ябердина, МарГУ-н историй ден филологий факультетшын визымше курсыштыжо тунемше студентка, журналист лияш шонен, ик кечын, ӧрын-вожыл шогыде, телефон дене йыҥгыртен, ты газетыш пашаш налаш йодынам. Редакторлан тунам Иван Иванович Алексеев ыштен. Тудо мыйым толаш кӱштен. Тыге студентка кенета журналисткыш савырнен. Ондак нелырак лийын, вет паша дене пырля иканаште дипломым возаш кӱлын. Но мый неле деч лӱдын тунемше айдеме омыл, садлан у пашалан кӱлынак пижынам.

Журнлист сомыл мыланем палыдыме паша огыл. Вет студент годымак кок ий почела «Кугарня» газетыште практикым эртенам. А чылажат, такшым, ондакак тӱҥалын. Школышто тунемме годымак. Чыла раш умылтарем лучо.

Шочынам Пошкырт кундемысе Мишкан район, Тӧҥгак ялеш. Тӱҥалтыш класслаш коштмем годымак шке семынем почеламутым, изирак ойлымашым возаш йӧратенам. Икымше туныктышем, Николай Исламович Исламов, возымемым пырдыж газетеш луктын да собранийыш погынышо ава-ачалан лудын пуэн. А вара Эшым пеле кыдалаш школ лийын. Тушто марий йылме ден литературым туныктышо Светлана Мандияровна Кутлиярова возаш таратен шоген. Сочиненийым серымек, сай пашамым тудын мокталтен ойлымжо кызытат ушыштем. Ардаш кыдалаш школышто Ирина Яковлевна кумылаҥден шоген. Тунамак «Ямде лийыш!» возкаленам, а вара, «Кугарня» газет шочмек, тунам мый 10 классыште шинчымашм погенам, тушкат возаш толашенам.

А тиде газетым вигак йӧртаен шындышым. Тудым гына огыл, коллектившымак. Вет газет почылтмек, тудын икымше редакторжо А.С.Абдулов, шке коллектившым погалтен, Пошкырт кундемысе марий-влак илыме районлаш десант дене кошто. Мемнан ялышкат тольыч. Могай проста ыльыч нуно: Анфиса Чикаева, Юрий Григорьев, Миша Матвеев да молат. Гитарым шокталтат, марла кушталтат, школышто але клубышто верысе калык дене йолташ семын куттырат, изирак КВН-ым эртарат. Нунын лыжган литературно марла ойлымышт, поро кумылышт чыланнам «Кугарня» газетын подписчикше лияш таратен. Да тунамак мый семынем тиде газетыш паша пураш шонен пыштенам.

Ондак куштылгырак лаштык-влакым вӱдышым: «Чачавий», «Кугарнян кастене», «Самырык суртоза». Вара культур темаш куснышым. Ныл ий наре искуссто, тӱвыра илыш нерген возкален илышым. «Сылнылык тӱня», «Муро тошкалтыш» лаштык-влакым вӱдаш моткоч йӧратенам. Шуко мурызо, актер, сӱретче дене материалым ыштыме деч вара лишыл палыме, йолташ семын кодынна.

Кызыт ответственный секретарьын сомылжым шуктем гынат, журналист паша вӱрешемак шыҥен кодын. Эрвелмарий улмемым пеҥгыдемдаш да шке землякем-шамыч дене лудшо-шамычым палдараш манын, талук утла «Тыйын шочшет, эрвелмарий» лаштыкым ямдылем. Икманаш, шке пашамым моткоч чот йӧратем.

Виян, кужу ӱмыран лий, «Кугарня» газет.







(1981 ий 10 сентябрь) – Кужеҥер районысо Агытансола ялын шочшыжо. Тудо Йӱледӱр кыдалаш школ деч вара Марий кугыжаныш университетысе историй-филологий факультетыште шинчымашым нӧлтен. Изинекак «Ямде лий» газет дене кылым кучен. Тушто студент годым, кеҥеж каникул жапыште, пашамат ыштен ончен. «Кугарня» газет редакцийышке 2004 ийыште толын. Самырык журналисткын статьяже-влак тӱрлӧ, тӱрлӧ сынан - республикнан тӱвыра илышыж нерген, марий йӱла, социальный йодыш, армий нерген - улыт. Тудо «Улам мый Рве-зы-лык», «Муро тошкалтыш», «Сылнылык тӱня», «Школ илыш», «Финн-угор тӱня» лаштык-влак деч посна илыш нерген шонкалаш таратыше, тачысе пагытлан келшыше статья-влакым «Илыш йогын», «Илыш йыжыҥ», «Саман» страницылаште воза. У сынан лаштык-влакат шочыт. Мутлан, «Кувавайын шондыкшо гыч» мемнан кугезе коча-кованан илыш радамыштым шергалаш да кызытсе поянлык дене таҥастараш, ала-могай гынат иктешлымашым ышташ йодеш. А «Погонан рвезылык» самырык рвезе-влакым армийыште служитлаш кумылаҥда. Тыште ятыр ий военный пашам шуктен шогышо еҥ-влак шке шонымашыштым почыт, рвезе тукымлан каҥашым пуат. Самырык-влакат вуйым огыт шупш. Армий нерген шуко сай шомакым ойлат. Ончыкшым ты лаштык элнан чолга патриотшо-шамыч дене палдараш да тургыжландарыше йодышлан вашмутым кычалаш тӱҥалеш.

Э.Куклина теният, 2006 ий тӱҥалтыште, «Икымше ошкыл» лӱм дене у виктышан страницым шонен луктын. Тушто, ача-ава помыш гыч лекмек, йоча пагыт дене чеверласен, илыш-корнын икымше нӧргӧ ошкылжым ыштыше-влак нерген ойлалтеш. Страницыште «Тиде лийын да...» рубрикат оҥай, шонкалаш тарата. Вет, эртыме корнына раш да кумда лийже манын, кызыт, теҥгече ден эрласе кече-влак кокласе татыште, шот дене пашанам виктарыман. Ты шотышто Эльвиран шкенжынат уш-акылже пӱсӧ, статьяже-влак тачысе пагытлан келшыше, келге улыт.




1966 ий 15 октябрьыште Морко районысо Тыгыде Морко ялыште шочын-кушкын. Республикысе культпросвет училищыште, Марий кугыжаныш университетын историй-филологий факультетыштыже тунемын. 1993-1999 ийлаште «Кугарня» газетын отдел редакторжо лийын. «Муро тошкалтыш», «Сылнылык тӱня» страницылам вӱден. Кызыт «Марий Эл» газет редакцийыште тырша.






Морко кундемын Шеҥше селаштыже шочын-кушкын. Шеҥше кыдалаш школым тунемын пытарымек, 2003 ийыште, Йошкар-Олашке шинчымашым погаш толын. Марий кугыжаныш университетыште журналист лияш ямдылалтын. Ты профессий дене илышыжым кылдаш полшымылан эн ончыч «Ямде лий» газетлан таушта. Эше нылымше классыште тунеммыж годымак ты газетын икымше лаштыкыштыже теле сӱретше, серышыже савыкталтыныт ыле. Тылеч вара ойлымаш, легенде, изирак почеламутшо-влак печатлалтыныт. Теве тыге журналистикыш икымше ошкыл-влак ышталтыныт...

Светланан «Кугарня» газет коллективыш ушнымыжлан ынде кум ият лие. Икымше практикыжат лач тыште эртен. Вара кок ий пел ставкыште журналистын сомылжым шуктен, тунеммашым да пашам иквереш келыштарен.

Таче пашам ыштыме коклаште тыгак вузыштыжат шинчымашыжым шуя. Журналист деч посна 2005 ий гыч эше корректор сомылым шукташ тӱҥалмыжлан кӧра заочный отделенийыш куснен. Кызыт - 3-шо курсын студенткыже. Пашаланат, тунеммыланат жапым муаш тырша. Тунемме, тӱшкагудышто илыме жыпаште шуко ӱдыр-рвезе дене палыме лийын. Тидыжак кызыт пашаштыже полша. Вет тудо «Оҥго», студент-влаклак лыштыкым, вӱда. Тыште Марий Эл Республикысе палыме еҥ-влак студент пагытыштым шарналтат, вузышто тунемше чолга удыр-рвезе-влак дене палыме лияш йӧн уло, тыгак мыскара, почеламут, оҥай фотосӱрет-влакым муаш лиеш.

Светлана эше «Врач дене – шинчаваш» лаштыкым вӱда. Тыште врач-влак иктаж чер, тудын молан лиймыжым, кузе эмлалташ кӱлмым раш да сайын каласкален пуат.

«Кугарня» - самырык-влаклан газет гын, шукыжым самырык, чолга, творческий шӱлышан ӱдыр-рвезе-влак нерген возаш тырша.






1970 ий 7 августышто Звенигово районысо Кожвожмучаш ялыште шочын. Йошкар-Оласе икымше номеран школым тунемын пытарымеке, Марий кугыжаныш политехнический институтышто тунемын. «Специалист вычислительной машины системы и сети» специальностьым налын.

«Кугарня» газет дене пеҥгыде кылым 2004 ий гыч куча. Тудын фотосӱретше-влак газетын кажне номерыштыже шке вержым муыт. Евгений республик мучко эртыше чыла гаяк тӱҥ мероприятийлаште лияш тырша. Шуко фотоснимкыже марий тӱвыра дене кылдалтше пайремлаште шочеш. Тыгак пӱртӱс фотосӱретшат ятыр.






1975 ий 25 декабрьыште Параньга районысо Тошкемнур ялыште шочын. Тӱҥалтыш шинчымашым Усола школышто налын, вара 9 класс марте Олор кыдалаш школышто тунемын. Юнкор кружокыш, хорыш мураш коштын. 4-ше классыште «Коча ден курныж» йомакым, а 5-те икымше почеламутым возен. 1991 ийыште Усолаште кыдалаш у школ почылтмеке, тушко тунемаш куснен. 1995 ийыште Марий кугыжаныш университетын историй да филологий факультетыш тунемаш пурен. Вуз деч вара «Марий Эл» газет редакцийыште корректорлан пашам ышташ тӱҥалын. Вара тыштак кадр шотышто инструкторланат, тунамак журналист сомылымат шуктен. «Кугарня» газет редакцийыш 2002 ий октябрьыште толын. Корректорлан пашам ыштен, «Кугарнян кастене» лаштыкым ямдылен шоген. 2004 ийыште «Порсын тӱня» почеламут сборникше лектын.






Шернур район, Мустай ялыште 1979 ийыште шочын. 1996 ийыште Кужеҥер район Ӱштымбал кыдалаш школым тунем пытарен. Школышто тунеммыж годымак «Ямде лий» газетыш возкален шоген, поснак пӱртӱс тема чонжылан лишыл лийын. 2001 ийыште Марий кугыжаныш университетын историй да филологий факультетшын марий филологий пӧлкажым тунем лектын. Университет деч вара вигак «Кугарня» газетыш толын. Туштак компьютер дене вёрсткым ышташ туныктеныт да ты пашам уло чонжо дене йӧратен шынден. Ты сомыл денак пырля «Кугарнян кастене» лаштыкым ямдылен шоген.
Кызыт вёрсткым ышта да «Ой, йӧратымаш…», «Тазалык-эсенлык», «Кугарнян кастене» лаштыклам ямдыла.
Тӱвыра, печать да национальность паша шотышто министерствын Чап грамотшо дене палемдалтын.

"Кугарня" газетын ончыссо пашаеҥже-влак