... 18 шагат шуэш. Йошкар-Оласе В.И.Ленин площадьыште калык шолмо гай коеш. Тыге тудо М.Шкетан лӱмеш Марий национальный драма театрыш вашка. Сымыктышын тиде шнуй верышкыже логалмеке, кажныжым шулдыраҥдыше юзо вий авалта. Тыге чучеш, пуйто театрын пеш палыме, но тунамак моткочак ойыртемалтше пушыж дене уш-акыл яндарештеш, кӧргыштӧ умылтарен моштыдымо шижмаш шочеш, шӱм-чон йомакым вучышыла вургыжеш. Теве залыште тул эркын йӧра, кумда йошкар пӱрдыш кугу сценым почеш. Спектакль тӱҥалеш...

Тыге ынде 90 ий! Чын, тиде жапыште сцена эре кугу да пӱрдышыжат эрежак кумда лийын огытыл. Вет Марий театрна шке историйжым Озаҥ губернийысе калык образований пӧлкан пунчалже почеш 1919 ий 1 ноябрьыште Ошламучаш ялысе (кызыт Медведево районыш пура) драмкружок гыч тӱҥалеш. Лач тудын негызеш марийын Икымше совет куснылшо театрже шочын. А шкенжын икымше пашажым, Тыныш Осыпын пьесыж почеш шындыме «Закон шумлык» спектакльым, тиде ийынак 29 ноябрьыште Сенькан калыклан ончыктен. Сандене тиде кечым театрын шочмо кечыжлан шотлымо. Теве эртыше вӱргечын Сенькан ялыште тачысе М.Шкетан лӱмеш театрын пашам тӱҥалмыжым шарныктыше стелым почмо.

Ынде 90 ият эртен. А ты жапыште лийын тӱрлыжат. 1920-шо ийлаште, шужен ий толмеке, труппысо артист-влак уэш озанлык пашаш каеныт. Тунамсе марий писатель ден газет пашаеҥ-влакын тавадаҥ шогымышт огыл гын, тыгай поянлык аралалт кодын кертеш ыле мо? Ты неле жапыште эн чот тыршышыже М.Шкетан лийын. Варажым пашажым аклен, тауштымо семын, 1948 ийыште театрлан тудын лӱмжым пуымо.

А М.Шкетанын спектакльым воштончыш дене таҥастарымыже таче шулдыран ойыш савырнен. «Спектакль – илыш койдарчык, - возен тудо «Йошкар кече» газетыште. – Илышыште мо осал, мо йӧндымӧ уло, мо мыскылтышан, пеле-вула паша, арик-турик еҥ уло, чыла спектакльыште ончыкталтеш. Ончышо-влак спектакль гоч илышын чынжым палат. Еҥ титакым ышта гынат, ок шиж. Вара саде койдарчыкым ончен, шке титакшым пален, пытараш тӧчаш тӱҥалеш». Чапланыше писательнан тыге чын каласен кодымыжым ме тачат кажне спектакльым ончымына годым шижына. Кугешнена театрна да тудым арален да вияҥден шогышо 120 еҥан пашаче коллективше дене!

Шочмо кечет дене, калыкнан шӧртньӧ шондыкшо! Тек сценыштет у деч у, виян деч виян спектакль-влак иланат да шнуй шӱлышан залыштет калык эреак тич лиеш!

«Керек-могай калыкат шкенжын шочмо-кушмо культурыжым моторешта да ешара гын веле таза лийын ила», «Марий калыкынат шкенжын театрже лийшаш, тудын семын моло искусствыжат ешаралтшаш», - тыге возен шке статьялаштыже М.Шкетан. «Спектакль гоч калыкын илышыжым ончыктен моштыман», - манын тудо.

 Анфиса Эманова.

В.Тумбаев ден М.Скобелевын фотошт.