Статьи → Щебень гранитный по железной дороге: преимущества и недостатки.
Щебень гранитный по железной дороге: преимущества и недостатки.
Щебень гранитный получают путем дробления природного гранита. В карьерах по добыче гранит представляет собой твердую монолитную скалу, которую взрывают, затем получившиеся в результате взрыва глыбы дробят в дробильной машине, после этого щебень просеивают, разделяя на фракции.
комментировать (0) |
Эн тӱҥ → Чатлама йӱштӧ мемнам огеш лӱдыктӧ!
«А-а-а. Йӱштӧ!» - манын, кок кидкопам ваш йыгалтен, шокшо коҥга воктек лишемына. «Теле йӱштӧ коҥгамбак кӱзыкта», - манеш марий калык. Чынак. Йӱштӧ толмо дене чылан шокшо верым кычалына. А чоныштынаже куан чӱчка огыл мо? Йыгыжтарен пытареныт ыле шыжын шем тӱсшӧ, ночко лавыраже. Кумылна шукертак ош тӱсым, пӧршан пушеҥгым, йолйымалне лум кочыртатымым, Йӱштӧ Кугызан окнасе сӱретшым да уремыште ошкылмо годым шӱргынам чывышталмыжым йодын. Вучен шуктышна! Икте веле куанымашнам ӱмылта – лум шагал. Ох, кызытак лумым пӱтырен кондышо поранет тарваныже! Тудым ончаш мемнан семынак шукын уремыш куржын лектыт да виян мардеж ваштареш шогалын, поран дене ӧндалалтыт ыле, векат. Лумпураклан чурийнам почын, ласкалыкым вучышыла, шинчанам кумена... Могай сай! Йӱштӧ дене чеверген пытыше чурийым шыма лумын ниялтымыже аван кидшым ушештара.
Йоча-влаклан курыкышто мунчалташат лум пе-е-еш шагал. Ньога-влакым чаманет веле. Кызыт икшыве-влак курык гыч мӧҥгӧ ияҥ пытыше лум чуҥга огыл, а лавырген, пуракаҥ веле толын пурат. Ала-молан йоча пагыт поснак телым чӱчкыдын шарналтеш. Луман жап йомакым ушештара да, очыни. Адакшым телым Йӱштӧ Кугыза ден Лумӱдыр йоча-влаклан, чынжымак, йомакым пӧлеклат. Пӱртӱсшат пуйто юзыш савырна. Пушеҥге-влакым пӧршаҥда, йылгыжше кужу-кужу алгам чикта, окналам ош сӱрет дене петыра, уремыш ончалаш изи рожымат огеш кодо, яндасе тӱрым ончен, туштым веле туштыкта. Шоналтет да иктешлымашыш шуат: Россий калык эн поян, вет ме кажне кум тылзе гыч тӱрлӧ пагытым вашлийына, нунын моторлыкышт дене шкеннам куандарена.
Уремыште йӱштӧ шога, но тудым шӱм-чонышкыда огыда пыште манын ӱшанена. Икте-весыдам шокшо кумыл, поро шомак, ныжыл ончалтыш дене ырыктыза!
Тиде арнян Марий Элыштына 30-35 градус йӱштӧ шоген. Каныш кечылаште игече левештышаш. Синоптик-влакын ойлымышт почеш, декабрьын кокымшо пелыштыже тале лум лумаш тӱҥалеш. Тылзе мучашлан лум кӱжгыт 20- 30 сантиметр лийшаш.
Алевтина Васильева.
Е.Никифоровын фотожо.
комментировать (0) |
Эн тӱҥ → Пашашт дене суленыт
2008-2009 ийлан Марий Эл Республикын литература, искусство, архитектура, наука да техника шотышто кугыжаныш премийжым пуымо нерген Марий Эл Республикын Президентшын указше 10 декабрьыште лектын.
Тыге литература шотышто С.Г.Чавайн лӱмеш премийым Юрий Ильич Соловьёвлан Йыван Кырлан 100 ий теммылан пӧлеклалтше пашаж-влаклан («Легендыш тошкалше Кырла» книга, «Йыван Кырла: курым кыл» фотоальбом, «Йыван Кырла» драме) пуымо.
Музыкальный да калык художественный творчество шотышто И.С.Палантай лӱмеш премий «Морко кундем» вокал калык ансамбльын (Юрий Александрович Осипов, программым вуйлатыше, исполнитель; Владимир Аркадьевич Дмитриев, самодеятельный композитор- исполнитель; Сергей Изосимович Михайлов, концертмейстер-исполнитель) «Шочмо кундемын семже – калык чонышто» концерт программыжлан логалын.
Театр искусство шотышто М.Шкетан лӱмеш премий артист Павел Николаевич Ефимовлан (Мачукын рольжым модшо), артистка Маргарита Егоровна Медиковалан (Нени кува), художник-постановщик Сергей Иванович Таныгинлан М.Шкетан лӱмеш Марий национальный драма театрын «Ачийжат-авийжат» (М.Шкетан) пьесыж почеш шындыме спектакльлан. Нуным да моло отрасльыштат сеҥыше-влакым шокшын саламлена.
комментировать (0) |
Спорт → Спорт, спорт...
10-12 декабрьыште Йошкар-Олаште Вӱд спорт полатыште иймаш дене Марий Элын первенствыже эртен. Тушто СДЮШОР, Медведево посёлкысо ДЮСШ, Йошкар-Оласе Бауман лицей да 5-ше №-ан школ гыч 410 спортсмен вийжым терген. Тыге Александр Сысуев 50 да 100 метрым туп дене, 50 да 100 метрым «баттерфляй» стиль дене иймаште шӧртньӧ медальым сеҥен налын. Юлия Патрушева 50, 100 да 200 метрым туп дене эн ончыч ийын эртен. Анна Михайлова «эрыкан» (
100 метр) да «баттерфляй» (
50 метр) стильла дене икымше лийын. Сеҥыше радамышке Игорь Балыбердин, Юлия Тихонова, Анна Тубердина, Андрей Смышляев, Олеся Петрова, Денис Казаков, Иван Исаев, Наталия Широкова логалыныт.
12-13 декабрьыште республикыштына куштылго атлетика дене телымсе чемпионат иктешлалтын. Тушто Физический культура, спорт да туризм министерство пеленсе СДЮШОР-ын ик эн тале спортсменже-шамыч 60, 600, 2000 метр кужытан дистанцийлаш куржталыныт, кӱкшытыш тӧрштылын таҥасеныт. Шӧртньӧ медаль дене Александр Волков, Александр Эманов, Анастасия Ухова да Сергей Капитонов палемдалтыныт.
12 декабрьыште «Спартак» физкультура да тазалыкым пеҥгыдемдыме комплексыште спорт куштымаш дене Юл кундемысе федерал округысо «Куштымаш ритм-2009» первенствын Марий Элысе чемпионатыштыже Озаҥ, Ижевск, Зеленодольск, Киров, Шумерля, Кстово, Сарапул, Шупашкар гыч 191 мужыр таҥасен. Кундемнан чапшым Йошкар-Ола, Волжск, Козьмодемьянск олала гыч ик эн сай куштызо-влак («Леда», «Амазонки», «Компания», «Вдохновение», «Дебют», «Виктория», «Динамо Марий Эл», «Кристалл», «Молодость», «Озорные огоньки», «Юность» коллектив-шамыч) араленыт.
Мужыр-влак ийгот шот дене вич группышто таҥасеныт: «Йоча-шамыч-1», «Йоча-шамыч-2», «Юниор-влак-1», «Юниор-влак-2», «Кугыеҥ-влак да молодёжь». Нуно шыма вальсым, тангом, венский вальсым, фокстротым, квикстепым, самбам, ча-ча-чам, румбам, пасодобльым, джайвым куштен ончыктеныт.
Моторлык да чаткалык конкурсышто шӧртньӧ медальым Павел Кожин ден Александра Ильина, Руслан Косенко ден Мария Хрулёва, Роман Чешуин ден Александра Давыдова, Максим Сильдуганов ден Маргарита Григорян сеҥен налыныт.
А тиде кечылаште Марий Элысе физический культура, спорт да туризм министр Владимир Чумаков Москваште, Нижний Новгородышто спортым вияҥдымаш тема дене кылдалтше тӱрлӧ совещанийыште лийын.
Эльвира Куклина.
Е.Никифоровын фотожо.
комментировать (0) |
Рвезылык → Самырык-влакым сайлаш жап!
Кодшо шуматкечын республикыштына угыч сайлымаш эртен. Но ынде избирательный права дене 14-30 ияш-влак гына пайдаланен кертыныт. Лач тыгай ийготан-влакым 17 муниципальный образований гыч сото телефонысо sms-йӱклымаш полшымо дене Молодёжь парламентыш нунын таҥаш-шамычак сайленыт. Избирательный комиссийыштат самырык-шамыч лийыныт. А кандидат-влакым (РФ-ын гражданинжым, посна муниципальный образованийыште илышым але пашам ыштышым) молодёжь организацийла, политика партий-влак темленыт.
комментировать (0) |
Ме марий улына → Вияҥаш да пырля тӱзланаш
Тӱрлӧ кундемыште илыше да мер пашам шуктышо чолга марий калыкым ятыр мероприятий ушен шога. Нунын кокла гыч иктыже – Йошкар-Олаште эртыше Марий форум. Ты гана тудо Марий тиште пайремлан пӧлеклалтын ыле.
Марий форумыш Татарстан, Пошкырт, Чуваш Республикыла, Свердловск ден Угарман кундемла, Хант-Мансий автоном округ гыч нылле наре марий еҥ толын. Нуно шке верыштышт мер пашаште, чынжымак, ойыртемалтыт, икмынярышт Мер Каҥашын еҥже улыт. Тылеч посна марий калык дене кылдалтше йодышлам каҥашымашке уна, мер организацийын, марий мер толкынын вуйлатышышт ден чолга еҥышт ушненыт.
10 декабрьыште Мер-политика рӱдерыште Марий тиште пайремым эртарыме. Тудо мурен куштымо шӱлышан веле лийын огыл, сомылым вораҥдарыше могыржат виян да пайдале ыле. Марий форумын шыже сессийыштыже кок темым тарватыме: «Марий йӱла: таче да эрла», «Марий йылме да Интернет».
комментировать (0) |
Ме марий улына → Шӱм-чонышто усталык юарла
Морко районысо Тыгыде Морко ялыште Крижановскиймыт марий еш ила. Суртоза Эдуард да тудын пелашыже Лилия (снимкыште) моткоч марий шӱлышан айдеме улыт. Нунын Саша эргышт ден Настя ӱдырышт кушкыт.
«1988 ийыште республикысе культпросветучилищын оркестр пӧлкажым тунем лекмем деч вара Морко тӱвыра полатышке пашаш колтеныт. Автоклубым вуйлаташ ӱшанышт да тунамак «Энсул» ансамбльыш ушнышым. Миша Кузнецов деч мылам келшыше мурым лӱмешемак возаш йодынам. Тений шыжым Йошкар-Олаште эртыше кугу концерт деч вара угыч рвезе годсо пагытыш пӧртылмыла чучо. «Шуматкече», «Шочмо вер», «Лӱҥгалтыш», «Союз», «Аяр» да «Энсул» ансамбль-влак – марий эстрадын рӱдыжӧ улыт. Пиал шыргыжале угыч 20 ий гыч кугу сценыш лекташ да муралташ. Могай куан артист йолташ-влак дене вашлияш да «Шуматкече» гыч Елена Гурьяновам, Игорь Борисовым, Женя Соколовым, «Шочмо вер» гыч Анфиса Чикаевам, Татьяна ден Валерий Семёновмытым, «Лӱҥгалтыш» гыч Юра Волковым да молымат ужаш», - палемдыш Лилия.
Тудат кызыт чон йодмо пашаж деч кораҥын. Усталык шӱлышан кок айдеме, Эдуард ден Лилия, ялысе калыклан кунар куан тулым пӧлекленыт! Нунын пашам ыштымышт годым клубышто кас еда муро йӱк йоҥген, каналташ толшо еҥ гармонь сем почеш мурен-куштен кертын. Верысе мастар-шамыч марий йӱлам илышыш шыҥдареныт, тунам изижге-кугужге тӱрлӧ конкурсыш ушненыт.
Таче республика мучко шуко ялыште клуб омса петырналтын. Специалистат уке гаяк да канаш погынымо вержат туткар лийын кертме лӱдыкшым луктеш. Шоналтет да жал: кунар талант ялыште йомеш?! Тыге чон поянлык, пайрем йӱк шулат.
Мыйын шонымаште, ялысе уста еҥ-влакым арален шогыман да пашам виктарен толашышт кертме семын йӧным ыштыман. А тыланда, Эдуард ден Лилия, усталык курыкышко кӱзашда у кумылым тыланена. Таза да пиалан лийза!
P.S.: Газетым печатьыш пуымо кечын, теҥгече, Лилия Тыгыде Морко клубышто пашам ышташ тӱҥалын. Саламлена!
Авторын фотожо.
комментировать (0) |
Ме марий улына → Ушкалже тӱрлӧ да, шӧржӧ ошо
Айдемын вий-куатше, чон пеҥгыдылыкше пашаште рашемыт, маныт. Теве Медведево районысо «Семёновский» госплемзавод ЗАО-н дояркыже Людмила Леонидовна Васильева (снимкыште) ынде 25 ий йӧратыме сомылжым шукта, тудлан илышыжым, тазалыкшым пӧлекла. Кажне кечын ныл шагат эрйӱдым, еҥын ласкан мален кийыме годым, тудо пашашке вашка. Очыни, чынжымак, йӧратен шындыме пашамак веле, неле-йӧсым ончыде, тыге кумылын да кӱлынак шуктет.
Нарашта кап-кылан самырык ӱдыр волгыжтӱрын ямжым, ӱжаран чеверген йӱлымыжым, кечын модын лекмыжым, эр шӱдырын чӱчкымыжым чон помышышкыжак вераҥден, лупсан йолгорно дене пашашке куржталын. Кид-йолжо писе, а вет фермыште шуйныл шогылташ жап уке, тевак шӧрым шупшыл шуктыман, вольыкым кӱтӱшкӧ ужатыман. Мотор ӱдыр, кунам вара йӧратымаш туллан чӱкталташ жапшым муат? А тудо шижде чоным авалтен да Медведево районысо Пурсанурыш (Кузнецово селаш) конден.
комментировать (0) |
Эн тӱҥ → Иктешленыт, палемденыт
Кодшо кушкыжмын Йошкар-Оласе Морко землячествын вуйверже эртыше идалыкым иктешлен.
Шуктымо паша утларакше районын 85 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтын. Тӱшкан-тӱшкан верлашке лектын, калык дене вашлийын мутланымаш пеш пайдале лийын. Морко муниципальный образований администрацийым вуйлатыше С.Х.Григорьев да районысо депутат-влак погынымашын председательже В.И.Иванов Йошкар-Олаште илыше землякышт-влак дене пеҥгыде кылым кучен шогат. Ик сай пример семын мартыште морко студент-влак дене вашлиймашым палемдыман.
Землячестве шушаш 2010 ийын пелыжлан паша радамым пеҥгыдемден. Погынымашым Марий Эл Республикысе Кугыжаныш Погын вуйлатышын алмаштышыже, землячествым вуйлатыше А.Н.Иванов вӱден.
комментировать (0) |
Эн тӱҥ → Шыргыкта «Ший памаш», муралта «Гӱльбану»
Шке пашаж дене тиде еҥ Башкирийысе тыглай марий ялым, Янахматым, кумдан палымым ыштен. Тудо, Шаймурат Минлигалиевич Булатов, тыште, Сӱн эҥер воктенсе сылне вер-шӧрыштӧ, 1909 ий 25 декабрьыште ош тӱняш толын, ача-аван кумшо икшывышт лийын. Тудын деч ончыч кок изаже, Исламгали ден Исламбурат, шочыныт, почешыже – Султанбурат ден Чіськібикі.
Школышто сайын тунемын, латныл ияшак комсомолыш пурен, а кок ий гыч тудлан Чыкмаш (Козьмодемьянскыш) шинчымашым погаш каяш «путёвкым» кучыктеныт. «Тунемаш мый лектын кайышым, Котомкам тупеш сакен», - шарналтен вескана ик почеламутыштыжо. Лапкарак капан, мотор чурийвылышан рвезым педтехникумышто кумылын вашлийыныт. Тысе кутырымо ойыртемым тудо вашке пален налеш да стихым курык марла сераш тӱҥалеш. Возымыжым тӱрлӧ изданийыш Шат Булатов, Шибулат, Б.Менлигалийн лӱм-влак дене колтылеш, варарак Шадт Булат семын палыме лиеш.
комментировать (0) |