Эн тӱҥ → "Кугарня" газет у вот-лаштыкыш кусна

Тудын адресше тыгай: http://kugarnja.ru/

 

Тыгак, вашкыза. 15 июньышто республикыштына

подписка кампаний мучашке лишемеш.

Илыш дене тӧр ошкылнет гын, «Кугарня» газетлан возалт!

Почто гоч пелияш ак – 310 теҥгеат 98 ыр.

Редакций гоч возалташ – 200 теҥге.

Подписной индекс: 52748

«Кугарня» – марий калыкын ӱшанле да поро йолташыже.

«Кугарня» – илышын вӱршерже:

«Улам мый Рве-зы-лык», «Саман», «Илыш йогын», «Тыйын шочшет эрвелмарий», «Айдеме да закон», «Корнывожышто вашлиймаш»,  «Правовой школ», «Врач дене – шинчаваш», «Еш» мландышарыште», «Талвий», «Погонан рвезылык», «Олимп», «Муро тошкалтыш», «Изи ӱӱня, кугу тӱня», «Тазалык-эсенлык», «Самырык суртоза», «Ой, йӧратымаш…», «Ӱшанем… Вучем…», «Чачавий» да молат.

Шкенжым пагалыше кажне марий еҥ марла газетым лудшаш.

АДРЕС: 424006, Марий Эл Республика, Йошкар-Ола, СССР Вооружённый Вийын 70-ше идалыкше лӱмеш урем, 20-шо №-ан пӧрт.

Тел/факс (8362) 45-43-72, 45-11-88, 45-11-28

E-mail kugarnya@mari-el.ru

написал admin | просмотров: 8167 | комментировать (0) |

Рвезылык → Полат пашаж дене волгалтшаш

Тений августышто Йошкар-Олаште М.И.Калинин лӱмеш тӱвыра полатым Самырык-влакын полатышкышт официально савырыме. Тылеч вара кум направлений дене пашам ыштыше рӱдерым ыштыме: увер да методика, молодёжьын инициативыжым вияҥдыме, самырык тукымым патриот шӱлышеш шуарыме шотышто. Ынде кугыжаныш ден самырык тукым коклаште кыл пеҥгыдырак лиеш.

Марий Элысе Образований да наука министр Г.Н.Швецован мутшо почеш, Молодёжь полатын задачыже – тыште самырык тукым шкенжым сайын шижшаш.

«Самырык тукым дене сомылым виктараш манын, ончыклыклан планым палемдымына годым, - ойла ты полатысе директорын молодёжь паша шотышто алмаштышыже С.А.Мухортов, - республикыште шагал вашлиялтше да вияҥдаш кӱлмӧ пашам ойырен нална. Теве ик корныжо – «Вес спорт». Тышке ролик дене коштмашым, скейтым, руш лаптам, фризбим (чоҥештыше дискым кышкылтмаш), спортын национальный видшым (пикш гыч лӱйкалымашым), моло субкультурный видымат пуртена. Вияҥдаш шонымо вес корно – молодёжь туризм. Вет таче самырык кокла гыч шукынжо Марий кундемын сылне вер-шӧржым: ерлажым, эҥерлажым, курыклажым, пещерылажым... – ужде илат. Йолын коштмо да велосипед дене кудалыштме йӧным кучылтын, самырык-влак коклаште кылым пеҥгыдемдаш, фестивальым эртараш шонымаш уло».

Самырык-влак полатыште кызыт спортзалым тӧрлатат, леведышым ачалат. Тӱрлӧ кугу мероприятийым, форумым эртараш 700 веран йӧнан зал уло. «Студент шошо» фестиваль,  йӱлаш пурышо моло пайремат ынде тыште эрташ тӱҥалыт. Тений «Студент шошо» фестивальын кажне номерже Марий кундем, калык, илыш дене кылдалтшаш манын палемдат организатор-влак, вет Марий Элысе ӱдыр-рвезе-влакын шке сынан мыскараштат вияҥ кертеш.

 Икманаш, Молодёжь полат чолга, инициативым пуэн моштышо, шкем лидерлан шотлышо, ончыклык верч азапланыше кажне самырык еҥым шкеж деке ӱжеш. А лишыл жапыште ты полатыш эмблемым пижыктат да волгалтарыше тулым йӧнештарат. Тек тудо виктарен шогымо у сомылжо денат волгалтеш!

 
Эльвира Ендылетова.
написал admin | просмотров: 7155 | комментировать (0) |

Рвезылык → Шӱдӧ дене сылне пеледыш ик аршашыш ушнен

Чоным куандарен ишыше, умылтарен моштыдымо ныжылге сем йырым-ваш шарла. Юзо кӱслен сылне йӱкшӧ почеш кидыштым ваш кучен, тӱрлӧ вургеман, тӱрлӧ койыш-шоктышан да тӱрлӧ йылме дене кутырышо икшыве-влак лывыргын йыр пӧрдыт. ӧрдыж гыч моткоч моторын коеш, пуйто шӱдӧ дене сылне пеледыш ик аршашыш ушнен. Тыгай келшымаш хоровод лач Финн-угор лагерьыште ила.

Тыгай лагерь икымше гана 1991 ийыште пашам ыштен. Тудым эртарыме шотышто проектым республикысе тунамсе «Эр вий» пионер организаций возен да тудлан Финн-угор калык-влакын тӱвыраштлан эҥертыш лийше фонд полыш кидым шуялтен. Российыште илыше чыла финн-угор калыкын (мордва-влак толын кертын огытыл) да Эстонийын чолга икшывышт, пырля чумырген, чолга шӱдыр семын волгалтше 1-ше сменым эртарен колтеныт. Тудо чылаштым ӧрыктарен, калык-влак коклаште пеҥгыде вашкылым ыштыше да келшымашым вияҥдыше шӱлышыж дене кугыжанышымат савырен. Ты проектым Марий Элын Правительствыже сайлан шотлен да тачысе кечынат илышыш шыҥдараш полшен шога.

Тений Финн-угор калык-влакын йочаштын 19-ше тӱнямбал лагерьыштым Марий Эл Республикысе образований ден наука министерство да Йоча ден ийготыш шудымо-влакын  «Эр вий» ушемышт эртареныт. Тудо 29 октябрь гыч 5 ноябрь марте Звенигово районысо Таир ер воктенсе «Журавушка» реабилитаций рӱдерыште лийын. «Лагерь» мут ала-молан кеҥежым шарныкта. «Чынжымак финн-угор йоча-влакым ме эре кеҥежым погенна. А тений чодыра йӱлымылан кӧра пӱртӱсыш лекташ чарыме ыле, сандене шыже канышыш кусараш вереште, - умылтара «Эр вий» ушемым вуйлатыше да Финн-угор лагерьын директоржо М.М.Маланова. - Сандене 19-ше лагерьыш тӱҥ шотышто Марий Эл, Татарстан, Башкортостан республикыла да Киров область гыч 130 марий икшыве толын».   

Молгунамсе семынак лагерьыште илыш эр гыч кас марте шолын. Икшыве-влак кутко гай тыршеныт: Финн-угроведений университетыште тунемыныт, калык-влакын илышышт, историйышт, тӱвырашт, сымыктышышт дене шкешотан шинчымашым налыныт. Кидмастар мастерскойлаште мастарлыкыштым шуареныт, муро, куштымаш, азам суртыш пуртымо йӱла дене палыме лийыныт. Тений Марий автономийым ыштымылан 90 ий темын, сандене пӱтынь программа марий-влаклан пӧлеклалтын.

 
Анфиса Эманова, Эльвира Ендылетова.

 

Материал – 12 ноябрьысе газетнан 4-ше лаштыкыштыже.

написал admin | просмотров: 7259 | комментировать (0) |

Кузе илет, ялем? → Вӱльӧ шӧр эн пайдале

«Семёновский» ЗАО-н эше кумыс фермыже уло. Тушто кок тӱрлӧ урлык (руш ден литва тяжеловоз) 380 имньым ашнат, тушеч шӱдӧ вуйжо – лӱштымӧ вӱльӧ. Кечылан 35 тӱжем тонн вӱльӧ шӧрым шупшылыт. Ты шӧр гыч кумысым ыштат. Тыгай фермыже Российыште лач мемнан дене гына кодын. Моло кундемыштат, мутлан, Башкирийыште тӱжем вуй имне дене ончат, но кумысым идалык мучко огыт ыште, а шошо-кеҥеж пагытыште веле йоктарат. А мемнан дене чарныде калыклан витаминан йӱышым  ыштат. Кумыс поснак шодо черан еҥ-влаклан пайдале, адакшым тудым ава шӧр дене икгай маныт, сандене шочын вочшо азаланат йӱкташ лӱдыкшӧ огыл, аллергийым огеш лук.

 
Алевтина Таныгина.

 

Материал - 12 ноябрьысе газетнан 6-шо лаштыкыштыже.

написал admin | просмотров: 7262 | комментировать (0) |

Кузе илет, ялем? → Ушкал-влакым араден кодыман

«Семёновский» ЗАО - республикыштына шӧрым лӱштышӧ ик эн кугу племзавод. Суткаште кокла шот дене 40 тӱжем тонн шӧрым шупшылеш.  Йошкар-Олам ты кочкыш дене шкет сийлен сеҥа. Чылаже куд тӱжем вуй ушкалым онча, тышеч кок тӱжемат 500 вуй - лӱштымӧ ушкал. Шӧр кочкышым «Семол» кевытла да тыгак супермаркетла гоч  калыклан ужалат.

 
Алевтина Таныгина.

 

Материал - 12 ноябрьысе газетнан 6-шо лаштыкыштыже.

написал admin | просмотров: 6996 | комментировать (0) |

Эн тӱҥ → Кидшӱм дене ужшо-влак

13 ноябрьыште Сокыр-влакын тӱнямбал кечышт палемдалтеш. Кугыжаныш велым тыгай категорийыш пурышо тӱшкалан посна программа пашам ышта, ятыр социал-реабилитаций сомыл шукталтеш.

Йошкар-Оласе  «ЭЛМЕТ» ООО предприятийым (ончыч Йошкар-Оласе УПП ВОС маналтын) ынде 16 ий Геннадий Михайлович Куликов вуйлата. Тиде волгыдо шӱм-чонан марий пӧръеҥ ойгыш логалше шуко еҥлан порым ыштен. Тудын  вуйлатыме предприятийыште шинча чер дене орланыше-влак пашам шуктат. Тугеже илыш дене тӧр ошкылшо радамыш инвалид-влакымат пурташ кӱлеш: мыняр чытышым пален, эрдене нуно тыгак пашаш ошкылыт, кастене ешышкышт вашкат. Чылажат таза еҥын гаяк манаш ыле, но шинчалан пычкемыш.

У Торъял кундемысе Ялпай почиҥга ялын эргыже Василий Бородастов тышке Йошкар-Ола воктенсе Савино интернат-пӧрт гыч толын.  Рӱдолаште ила, пачерже уло, шукерте огыл икшыван лийын. «Кок шинчамге изишак веле ужеш. Паша уло, тугеже илаш лиеш», - кугун мутланыде, палемдыш самырык пӧръеҥ. Тудын нерген сай шомакым директорын социал пашам шуктымо шотышто алмаштышыже, профком председатель Виталий Михайлович Белов каласыш. Шкеже ынде 1975 ий годсек тыште тырша, шуко инвалидын пӱрымашыжым сайын пала. «Василий - пеш сай рвезе. Икмыняр профессийлан тунемын, сборщикланат, штамповщикланат ыштен кертеш. Тудо тале спортсмен. Тений республикысе инвалид-влакын дзюдо дене таҥасымаште икымше верым налын. Футбол дене республикын сборныйыштыжо шога, ече денат талын куржеш. Эре ончыл верым налеш. Предприятийын илышыжым тудо тыматле кумылжо, усталыкше дене волгалта», - палемдыш  В.Белов.

 

Татьяна Пчелкина.

 

Тӱрыс материал - ноябрьысе газетнан 7-ше лаштыкыштыже.

написал admin | просмотров: 6364 | комментировать (0) |

Эн тӱҥ → Лазер медицинын рӱдерже

Ныл ий ончыч Йошкар-Олаште лазер медицина рӱдер почылтын. Тудо шинчам эмлымаште кугу полышым пуа. Лазер коррекций йӧн кӱчык жапыште корштышо шинчам паремда, ужаш тӱҥалмым пӧртылта. Эксимер лазер приборын полшымыж дене лишке гына ужмашым (близорукость), торашке гына ужмашым (дальнезоркость), шинча астигматизмым   (рефлексий аномалий, кунам тӱрлӧ меридианыште шинчан оптический системыжын направленийым вашталтыме вийже тӱрлӧ, садлан кеч-могай точко гыч лекше волгыдо шинчаваште - сетчаткыште - точко фокусан сӱретым ок уж) моткоч писын эмлаш лиеш.

 
Татьяна Пчёлкина.

 

Материал - 12 ноябрьысе газетнан 7-ше лаштыкыштыже.

написал admin | просмотров: 6610 | комментировать (0) |

Эн тӱҥ → Ончен коштым мӱндыр элым, лийым мый ала-куштат...

Илышыштем тӱрлӧ корно лийын. Кужу да кӱчык. Ик эн оҥайлан шукынжо шукерте огыл эртыше татым шотлена. Мыят тыгак. Теве сентябрь мучаште тӱҥалше отпускыштем ик арням тора корно нале. Да эше могае. Тудо тыглай корно гына огыл, а мӱндыр да сӧраллыкым ончаш полшышо, порылык дене вӱдылалтше... Эн ончыч Йошкар-Ола гыч Санкт-Петербург шумеш шуйныш, Петергоф ден йӱдымсӧ Санкт-Петербургым ончыктыш. Тушеч  Финский залив гоч родо-тукым финн калыкна деке наҥгайыш, а вара – Швецийыш.

Такшым тур Хельсинки – Турку – Стокгольм – Турку – Хельсинки маналтын. Но Турку олаш паром дене пӧртылмына годым «Нева» турфирмын гидше каласыш: «Хельсинким толмо годым ужда. Те мыланем путырак келшышда, сандене мый тыланда пӧлекым ыштем: Финляндийын ик эн тошто олашкыже – Порвоошко – наҥгаен коштыктем». Тау веле. Эше МарГУ-што тунеммем годсо финн йылме дене тетрадем пеленак кошто. Шарнем, вет лач ты ола гыч финн йылме туныктышына Раиса Майанен ыле да шочмо кундемже, изи сылне олаж нерген каласкалымыже тачат ушыштем пӧрдеш. Но иктаж гана мыят тушто лиям манын шоналтенат омыл.

А таче тӱҥ шотышто Швецийыште мом ужмем да тушто мом пален налмем нерген каласкалем. Тушко мый натуральный швед косметикым ыштен лукшо «Oriflame» фирмыште улмемлан кӧра логалынам. Йошкар-Ола гыч делегаций дене Швецийысе «Oriflame» заводышко ынде кандашымше ий почела коштыт. Ты корным почын да тыгай йӧным пуэн шога чолга ӱдырамаш, ты фирмын шӧртньӧ директоржо Лариса Максимовна Гусева. Тудлан кӧра Марий Эл гыч мийыше делегацийым тушто поро мут дене палат, чӱчкыдын саламым колтат да Озаҥыште але вес кугу олаште эртыше семинар годым Йошкар-Ола лӱмым ушештаренак шогат. А Стокгольмышто верланыше «Oriflame» заводын директоржо Пер Ладерквист кажне гана кумылын вашлиеш. Моткоч поро, тыглай улмыжо да кажныжым пӧлек дене ужатымыже мыйым, журналистым, моткоч ӧрыктарыш. Латнылымше ий «Кугарня» газетыште тыршыме жапыште сомылем дене шуко вере лийынам, но директор могырым тыгай порылыкым икымше гана шижынам.
 
Эльвира Ендылетова.

 

Умбакыже - 12 ноябрьысе газетнан 10-шо лаштыкыштыже.

написал admin | просмотров: 6310 | комментировать (0) |

Рвезылык → Сылне йӱкышт дене куандарат

4 гыч 14 ноябрь марте Марий Элыште Пошкырт вел Мишкан кундем гыч «Мишкан» эстрада группа гастроль дене коштеш. Нуно республикынан чыла гаяк районыштыжо шке мастарлыкыштым ончыктат. Эстрада, эрвел марий калык муро-влакым йоҥгалтарат, шиялтыш, гармонь дене шоктат. Группышто самодеятельный мурызо-влак – Озерка ял гыч Константин Зайнетдинов, Пӱнчер гыч Валерий Садретдинов, Кульчубай гыч Арсений Андреев да Тымбай гыч самырык мурызо Марианна Баязова улыт. Артист-влак газет редакцийыштынат уна лийыч. Таче нунын кокла гыч кокытшо дене лишкырак палымым ыштена.

Чылажат але ончылно

Марианна Баязова сылне Тымбай ял гыч. 2007 ийыште Марий Эл Республикысе тӱвыра ден сымыктыш колледжын хор дирижёр пӧлкажым тунем лектын. Тунамак мурым сайын да кӱлеш семын мураш тунемын. Тидлан преподаватель Кристина Юрьевна Михайлиналан таушта. Колледж деч вара Сургутыштат, Москоштат пашам ыштен ончен. Кызыт шочмо ялыштыжак ила да Пӱрӧ оласе педакадемийыште йоча психологлан заочно тунемеш. «Самырык еҥлан таче шке профессий дене пашам муаш неле. Нигӧлан огына кӱл гай чучеш, кеч дипломан улына», - ойла Марианна.

Кызыт Тымбай клубышто ыштыше аважлан, Зоя Пазаевналан, полша. Тудат ӱдыржӧ дене пырля Йошкар-Олаште тӱвыра ден сымыктыш колледжым тунем лектын. Заочно.

«Студентем годым «Эрвел марий» ансамбль дене тӱрлӧ верыш гастроль дене коштынам, но тунам куштенам гына. А кызыт мураш кумылаҥынам. Тиде мылам эше чотрак келша. Але кум мурым веле шергылтарем, сценылык костюмемат уке. Но, ӱшанем, чылажат – ончылно», - палемда самырык ӱдыр.

Мотор Озерка гыч

Такшым Константин Зайнетдинов - марий эстрадыште пеҥгыде ошкылым ыштыше еҥ. Тудо муро аланыште 20 ий утла тырша. Рвезын талантше тӱҥалтыш класслаштак палдырнен, школ мероприятийлаште эре выступатлен. 1986-1989 ийлаште Стерлитамак оласе культура колледжым тунем пытарен. Вара кок ий Йошкар-Олаште Маргосфилармоний пеленсе «Элнет» ансамбльыште мурен. Шочмо верышкыже пӧртылмеке, Пӱрӧ олаште 31-ше №-ан профучилище пелен эстрада ансамбльым чумырен, Башгосфилармонийын Нефтекамск филиалыштыже «Эльян» группын солистше семын тыршен. Кызыт шочмо ялыштыже ила. Тудын «Чоныштем тый веле», «Сад оза», «Йолташем» да моло мурыжат ойыртемалтше да моткоч сылне улыт. «Эн ондак ушыштем да чоныштем сем шочеш. Вара тудлан мутым келыштарем. А ямде почеламутлан мурым шагал возем. Пытартыш жапыште шуко у муро ышталтын», - ойла тудо.

Концерт дене выступатлен кошташ Константин шукерте огыл чапле да шергакан аппаратурым налын, а ынде гитарым налаш шона. Ончыклык планжат кугу: февральыште Финляндийыш гастроль дене кайынеже. Тушто Юмо дене кылдалтше муро-влакым шергылтараш тӱҥалеш.

 

Ирина Степанова.

написал admin | просмотров: 6189 | комментировать (0) |

Рвезылык → Самырык пагыт ӱй да мӱй

Самырык пагыт – эн шулдыран жап. Вӱр модеш, вий-куат тӱргоч лектеш, курыкым савырен кертмыла чучеш. Рвезе годым чыла курымаш, туге гынат тудым, очыни, пайдалын кучылт моштыман. Вет лач ты пагытыште ончыклык илышланна негызым пыштена. А тидын нерген лудшына-влак мом шонат?

 

Ирина Золотарева йодыштын.

Вашмут – 12 ноябрьысе газетнан 12-шо лаштыкыштыже.

написал admin | просмотров: 7499 | комментировать (0) |
← Назад    1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 134    Вперед →
Статьи

2008-2009 © Кугарня газет Газета в Марий Эл. Все права защищены. Увер йолва