Эн тӱҥ → Чодырана йўленак пыта мо? Айдеме, чыла тиде тылат кєра!
Чодыра озанлыкын специалистше-шамыч МЧС пашаен да полшаш кумылан-влак дене пырля ынде визымше кече Куяр лесничествыште (кызыт Кокшайск лесничествышкат куснен) рушарнян тўналше чодыра пожарым йєртат. Тудын амалже – калыкын тулым айда-лийже кучылтмыжо. Тидын шумлык вўргечын Марий Элысе чодыра озанлык министерствыште да изарнян Правительстве пєртыштє пресс-конференций лие. Марий Эл Правительстве пелен пожар ваштареш кучедалме шотышто штабым ыштыме. Тудым Марий Эл Правительство вуйлатышын икымше алмаштышыже Н.И.Куклин вуйлата.
1 июльлан пожарын кумдыкшо 2500 гектарыш шуын. Йўла мемнан ик эн тўн поянлыкна – чодыра! Тулым йєртымаште кажне кечын 1000 наре ен тырша, йўдлан 200 наре ен кодеш. Россий МЧС-ын тўн управленийже гыч колтымо «Амфибия Бе-200» самолётат кок кече полшен, тыгак «Ми-8» кок вертолёт лийын.
Чодырасе пожарым йєрташ неле. Тидым кузе ышташ кўлмым лач Чодыра озанлык министерствын специалистше ден лесникше-влак веле палат. Нунак кызыт ты пашам вуйлатат. Пушенгын кўшыл ужашлаж дене кайыше тулым йєрташ эше ик пожарым ышташ да нуным вашла виктараш кўлеш, тунам веле «йошкар агытан» лыпланен кертеш. Адакшым чот шокшо игече, виян мардеж, кошкышо куп (тыгайже Марий Элыште шукертак лийын огыл) тулым йєрташ мешаят.
Кокшайск трассын ик ужашыжым транспорт-влаклан петырыме. Тыгак ты кундемыште верланыше Устье-Кундыш, Студёнка ялла, Сосновый бор посёлко да нунын воктен верланыше санаторий ден йоча лагерьла гыч ен-шамычым эвакуироватлыме. Чыла сай лиеш гын, лагерь-шамыч вес арнян пашам тўналыт.
Тений 30 июнь марте республикыштына 216 чодыра пожар лийын, 4 тўжем утла гектар ужар поянлык йўлен. Куд гана тул волгенчылан кєра ылыжын. Молыж годым титакан – айдеме. Кызыт чодыраш пураш чарыме. Айста ты правилым огына пудырто, а тушко содыки кайымеке, тул дене огына мод. Шкенан кундемысе чодыра суртна гаяк. Айста тудым перегена!
Ирина Степанова.
комментировать (2) |
Эн тӱҥ → Какшамарийыште – сем пайрем
27 июньышто Провой вел Какшамарий ялыште «Вўдшє йога» икымше сылнысем фестиваль эртыш.
Арам огыл тыште, вет лач кок кугу энер (Юл ден Кугу Какшан) ушнымо кундемыште марий профессионал музыкылан негызым пыштыше, МАССР сымыктышын сулло деятельже Яков Эшпай (Ишпайкин) шочын. Тений тидлан 120 ий темеш. Эргыже, СССР-ын калык артистше, Ленин премийын лауреатше Андрей Эшпай 85 ияш лўмгечыжым палемдыш.
Ты кечынак Какшамарий школ ончылно, И.Ключников-Палантайлан бюст воктене Яков Эшпайлан тыгаяк бюстым почыч. Тудын авторжо-влак – скульптор-шамыч Анатолий Ширнин ден Сергей Яндубаев. Бюстым ямдылаш оксам Марий Эл Республикысе тўвыра, печать да национальность паша шотышто министерство ойырен. «Чылт ачам гай коеш», - пелештыш тушеч ош куэмым корандыме годым Андрей Эшпай. Пайремыш тыгак Моско гыч тудын эргыже Андрей Эшпай ден уныкаже Валентин Эшпай толыныт ыле.
Тыгай фестивальым ончыкыжымат эртараш палемдыме. А тудлан тўналтышым Какшамарий калык шкежак пыштен, тыгай сай шонымашым темлен, верысе йоча сымыктыш школын директоржо Н.Акреева проектым возен. Марий Эл Республикысе тўвыра, печать да национальность паша шотышто министерство тидым сайлан шотлен.
Фестиваль годым Э.Сапаев лўмеш опера ден балет театрын оркестрже симфоний концертым темлыш, А.Искандаров лўмеш кугыжаныш каппела мастарлыкшым ончыктыш. А касвелеш «Кугезе мландын семже» фольклор пайрем гўжлыш.
Ты кечынак тыштак Марий книга савыктышыште лукмо да Яков ден Андрей Эшпаймытлан пєлеклалтше «Воды текут» поян содержаниян у книган презентацийже лие.
Вўдшє йога, серже кодеш. Яков Эшпай шукертак пеленна уке, но тудын семже-влак тачат ушыштына, шўмыштына илат. А Андрей Яковлевичлан тазалыкым да у сылне семым возаш музым тыланена.
Авторын фотожо.
комментировать (0) |
Йодышлан уло вашмут → Шинчымаш – эн кугу поянлык?
Тунемше-влак, школым пытарен, умбакыже у шинчымашым налаш ямдылалтыт, а студент-влак, суз ден вузым тунем лектын, пашам кычалаш тўналыт. Но шукышт налме профессий дене пашам ышташ огыт кай. Тугеже мыланна кызытсе саманыште кўшыл шинчымашым налаш кўлеш мо?
Альберт Васильев, поэт:
- Айдеме ўмыржє мучко эре тунемеш. Вет илышыште мо эн кўлешан, а мо укем мыланна чын шинчымаш умылаш полшен кертеш. А кўшыл шинчымаш кунам-гынат кўлеш лиеш. Но эше иктым ешарем: тудын пелен иктаж-могай пашазе специальностьымат налаш уто огыл. Мый шкеже университетым пытаренам гынат, котельныйыште операторлан тыршем.
Саша Иванов, гармоньчо да мурызо:
- Кўшыл шинчымашым налаш нигунамат уто огыл. Вет тидым илыш йодеш. Туге гынат мый илышыште айдемым мом да мыняр тунем лекмыж дене ом акле, а уш-акылжым ончыл верышке шындем. Чаманен каласаш логалеш, шкемын кўшыл шинчымашем уке, но И.Палантай лўмеш тўвыра ден сымыктыш колледжым да Радиомеханический техникумым тунем пытаренам.
Людмила Лапшаева, кевытче:
- Шинчымашым эре погаш кўлеш. Айдемын ушыжо да тунемаш пураш шонымашыже уло гын, чакныман огыл. Кызытсе жапыште кўшыл шинчымашым чылан налын огыт керт: вет утларакше тидлан кугу оксам тўлаш перна. А кевытчылан университетым але институтым пытарыдеат ышташ лиеш.
Виктория Тойшева, студентка-выпускница:
- Тенийысе илышыште кўшыл шинчымаш кугу рольым модеш: тудо мемнан ушнам вияндаш, чын корным ойырен налаш полша. Шукышт огеш кўл манын ойлат, но тудын деч посна сай пашашке пураш моткоч йєсє, а дипломан специалист шуко вере кўлеш. Тыгак компьютер ден йот йылмым сайын палыман. Тений мыят Марий кооперативный техникумым тунем пытарышым да умбакыже университетыште кўшыл шинчымашым налаш шонем.
Марианна Золотарёва, менеджер:
- Ача-авана коктынат кўшыл шинчымашан улыт, школышто тыршат. Мемнамат, вич ўдырыштым, вузышто туныктен луктыныт. Адакшым кўшыл шинчымашым налаш кажнынан шке кумылна лийын. Кызыт ынде ятыр ўдыр-рвезе ик вузым веле огыл, кокытымат пытара. Ойырен налме профессий дене пашам от ыште гынат, илышыште тудо шинчымаш садак кўлеш лиеш. Мемнан МОСИ-ште теве ик преподаватель воштылеш: «Вашке мый ик кўшыл шинчымашем дене эн образованийдыме айдеме лиям, очыни».
комментировать (1) |
Ме марий улына → Ал кече гай улыт
Ты гана «Еш» мландышарыште» лаштык Йошкар-Олаште илыше Кузнецовмыт ешыште уна лийын. Тыште мучашдыме ныжыл йєратымаш озалана. Вате-марийын шижмашышт кечыйол гай волгалтеш, йыр чыла ырыктенак шога. Еш кышкарыштым марий илыш-йўла негызеш чоненыт, чевер чинче гай кок ўдырым шочмо йылме деке шўманден куштат. Изиракым чаманат, кугуракым пагалат, икте-весылан энертен, полшен илат.
Алевтина Петровна ден Эдуард Эрнстович Марий кугыжаныш университетыште тунеммышт годым келшаш тўналыныт. А тудлан тўналтышым курчак ыштен. Студентышт годым коштмо корнымбалнышт «Меркурий» кевыт лийын. Икана тушко коктынат пуреныт улмаш. Алевтиналан марий тувыран эрге курчак келшенат, мыскара йєрє Эдуардлан «Мыланем тиде курчакым налын пу» манын. Рвезе єрын шоген огыл, ўдырын йодмыжым тыманмеш шуктен. Алевтина мотор курчакым єрмалген кидышкыже кучен, рвезын раш койышыжо келшен да шкежат Эдуардлан «Йєра, мыят тыланет ўдыр курчакым налын пуэм» манын. Пел ий гыч шомакшым шуктен. Тунам нуно але келшен огытыл. Курчакым пєлеклымек, иктаж кок тылзе гыч вашлияш тўналыныт. Кок курчак нуным иктыш ушен, йєратымашыштын аралтышышт лийын. Нуным пиалан мужыр тачат перега. Талукат пеле келшыме деч вара Эдуард кидышкыже дипломым налын (МарГУ-н ял озанлык факультетшым тунем лектын). Армийыш кайымыж деч ончыч тудын шочмо Параньга районысо Кугу Пумарий ялыште возалтыныт. А Алевтина тунам ты вузынак историй да филологий факультетын нылымше курсыштыжо шинчымашым поген. Эдуард Киров кундемысе Юрья олаште служитлен. Самырык вате пелашыж дек кок гана миен коштын. Ава лийшыж да марийжын акаж дене. Вара 1996 ий 27 июльышто самырык мужыр Алевтинан шочмо кундемыштыже - Пошкырт вел, Мишкан районысо Тымбай ялыште - марий сўаным ыштен. Ваш йєратен, ынде 14 ий илат.
Сўан деч вара Йошкар-Олаштак кодыныт, пашаш пуреныт: Эдуард военныйлан, Алевтина МарГУ-ш. Ятыр ий тўшкагудышто иленыт. Еш озалан, майор званий дене пенсийыш лекмекше, илыме верым налаш сертификатым пуэныт. Кызыт кум пєлеман йонгыдо пачерыште илат. Ача-авам Эльвира ден Юлия кажне кечын куандарен шогат. Кугуракше 6-шо классыш каен, а изиракше - вич ияш, йочасадыш коштеш. Еш дене пўртўсыштє канаш йєратат, кова деке ялыш унала вашкат. Родо-тукым, йолташышт дене келшен, вашла миен-толын коштыт. Пырля пайремым эртарат.
Ача-ава икшыве-влакым ончымо сомыллан кугу тўткышым ойырат. Тидын нерген нуно тыге рашемдышт:
- Йоча-влакын ончыкылыкышт – ача-аван кидыште. Нуно пеледыш гай улыт. Ме могай «вўдым шавена», тугай кушкын шогалыт. Яндарым, левым шавена гын, моторын пеледалтыт, а йўштє, румбыканым йоктарена гын, йўшто чонан лийыт, тунам шонгылыкеш куаным вучыман огыл. Арам огыл вет ойлат: «Шонгылыкым самырык годым ыштат». Йочам илаш ача-ава туныкта. Ме нуным шке койышна дене виктарена. Мутлан, икшывылан «Книгам луд, мом эре телевизор воктене шинчет» манын, шке телевизорым чўктен, ончаш тўналына гын, йоча книгалан огеш шўман.
Алевтина Петровна кызыт «Рен ТВ» телеканалын «Марий Эл» ТВ-ыштыже редакторлан тырша. Марий калыкым эн кўлешан увер дене палдарен шога.
Пытартышлан еш оза тыге пенгыдемден кодыш:
- Еш мылам чыла: илыш куан, ончыкылыклан ўшан.
Алевтина Таныгина.
И.Речкинын фотожо.
комментировать (0) |
Эн тӱҥ → Журналистын «киндыжым» уло тўня тамла
Тений 25-27 июньышто Озаныште Регионысо да национальный СМИ-влакын IV конгрессышт лие. Тудым Татарстан Республикысе Правительствын полшымыж дене Татарстанысе печать да массовый коммуникаций агентство, Российысе журналист ушемын Татарстан Республикын журналист пєлкаже эртарышт.
Тушко элнан 40 регионжо гыч область, республика да район кўкшытан национальный изданий-влакын 200 утла журналистышт ден вуйлатышышт толыныт. Марий Эл гыч Печать да массовый коммуникаций управлений вуйлатышын алмаштышыже Иван Андреев, Россий журналист ушемын Марий Элысе пєлкажым вуйлатыше Оксана Старикова, Марий радион тўн редакторжо Вячеслав Кольцов, «Марий Эл» газетын тўн редакторжын алмаштышыже Светлана Белкова, «Наша жизнь» Параньга райгазетын тўн редакторжо Равиль Хусаинов лийыныт.
комментировать (0) |
Эн тӱҥ → Лўдшым лўдыктат, лўддымє деч лўдыт
Тиде ойсавыртышлан Марий Эл сымыктышын сулло деятельже, Кугыжаныш премийын лауреатше, Марий самырык театрын литератур-драма ужашыжым вўдышє, драматург Геннадий Гордеев энертен ила.
Лўддымє койыш Геннадий Филимоновичын чоныштыжо изинек вожым колтен. Очыни, романтика шўлышан, пўртўс дене пенгыде кылым кучышо айдемылан тиддеч посна огеш лий. Вет пўртўс порым веле огыл, тыгак лўддымє еным пагала. А Геналан туддене танасаш келшен веле. Йочаж годым Сильва овчаркыж дене коктын пургыжан игечым вургыж вученыт. Вет тунам пасу покшеке куржын, лум тўтанеш варналт кертыныт, чылт Йўдвелыште улмышт гай чучын. Тыгодымак икте-весылан полшымо шижмаш шуаралтын. Кушмо семын койыш-шоктышын тиде йыжынже шке семын виянын. Вет, илен-илен, тўрлє корным таптен ончет, ен дене утларак палыме лият, нунын дене кутырымашым кудо могырыш виктарышашым палет, ен-влакым ойыраш да аклаш тунемат. Тыге тый виян лият, шочмо калыкет, шкеч деке пагалымаш шочеш. «Южыжо илыш-корныштыжо эре иктаж-кє деч лўдын ила: вет трук тудын нерген иктаж-мом ойлат? Арам огыл марийын тыгай калыкмутшо уло: лўдшє шудо каван дечат лўдеш. Мо деч лўдаш? Иле, удам гына ит ыште, пагале шкендым, шочмо йылметым, калыкетым. Тунам тыйымат йырет улшо-влак: марийжат, рушыжат, татаржат, моло калыкшат - пагалаш тўналыт», - ойла Г.Гордеев.
Айдемын илышыжым тўзатымаште чаракым ыштыше вес койыш, аптыранымаш, Геналан «пижын» шуктен огыл. Тыглай марий ялысе (Параньга район, Ондропсола) ныл шочшан ешыште кушшо рвезылан аптыранаш нимо деч улмаш. Йочаж годым (Геннадий ешыште эн изиже) илыш сай могырыш вашталт толын. Ачаже – Илимон (ялыште тыге ойленыт), кундемын мастарже, калыклан конгам оптен, окна ден омса янакым ыштеден, моло сомылланат кид-йолжо толын. Сандене ешыште кугу нужналык лийын огыл, поснак пытартыш шочшын кушкын шогымо жапыште. Икшыве-влак кочмо-чийыме шотышто чўдылыкым пален огытыл. Тидлан Геннадий Филимонович тачат ачаж ден аважлан кугу таум ышта. А аважын шкенжым гына огыл, сурт-оралтым, пакчагєргым шот дене кучымыжо Геналанат куснен.
комментировать (0) |
Ме марий улына → Марий койыш йомын огыл, но шочмо йылме дене кутырышо шагалемеш
2002 ийысе перепись почеш Виче кундемын (Киров область) Вўрзым районыштыжо 7070 марий ен шотлалтеш. Тидыже ты муниципал районышто чумыр илыше кокла гыч 20,7 процент лиеш.
Ик мотор кечын ме ты вер-шєрыш корнынам такыртышна. Марий Турек посёлкым, Марий Пыламарийым эртен, кудалтен кодымо кужу шудан пасу корно дене сылне пўртўсан верыш миен шуна.
Вўрзым рушлаже - Уржум. Южо шымлызыже ты шомак «ур» ден «ужым» шомак гыч лийын манын палемден. Ну, можыч, тушто ондак ур шуко улмаш...
Вўрзым районышто марий-влак эн шукын Байса селаште (890 ен), Тўм-Тўм ялыште (298 ен), Нусаште (194 ен) илат. А ме корнынам Лопъял кундемыш виктарышна. Тыштат марий-влакын илыме вер-шєр шагал огыл: Лопъял, Витлямарий, ™лыл Вичмарий, Кўшыл Вичмарий, Унур... Теве ™лыл Вичмарийыште ондак кок ял семын иленыт: иктыштыже марий-влак верланеныт, а весыштыже – руш-шамыч.
комментировать (0) |
Эн тӱҥ → «Мый нигунам икымше лийын моштен омыл, но кокымшо лияш ом йєрате»
Нине мутым (мурызо Борис Гребенщиковын йонгалтарымыж гыч) «Нью Трейд» компанийым вуйлатыше Андрей Герасимов (снимкыште) шке илыш негызше семын палемда. Тудо Йошкар-Олаште шочын-кушкын. Ачаже, Сергей Степанович Герасимов, калыкыште тале шўвырзє семын палыме, «Марий памаш» ансамбльыште шоктен, профессийже дене экономист лийын, Марий АССР калык озанлыкын сулло пашаенже. Вес семынже лийынат кертын огыл, очыни: экономист да музыкантын эргыже ты корнымак тошка.
Марий кундемысе рўдолан 8-ше №-ан да Чайковский лўмеш музыкальный школлажым пытарымеке, Андрей Марий кугыжаныш филармонийыш пашаш пурен, мурызо Станислав Шакировын тунамсе «Кенеж йўд» группыштыжо клавишник лийын. Группа шаланымеке, йолташыж-влак дене йот элласе уремлаште классика гыч тўналын марий фольклор йотке шоктеныт. Тунам кидыш флейтымат, аккордеонымат, гитарымат кучаш логалын. Тушто ыштен налме оксам кажныже, мутат уке, шке семынже кучылтын. А таче йолўмбалне пенгыдын шогышо амалкалчылан ты шийвундо икымше ошкылым ышташ полшен. Чылажат тыглай «челночный» манме паша гыч тўналын. Тыгаяк шонымашан ен-влак дене пырля Моско гыч тўрлє плеерым, видеом, телевизорым шупшыктеныт. Ужалаш «Книга пєрт» кевытыште верым муыныт. Тунам кевытышт «Галактика» маналтын.
Да, тудо пагытыште А.Герасимов да пырля пашам виктарыше йолташыже-влак бизнесмен лияшыже шоненат огытыл. Кум йолташ кокла гыч кокытшо ешан лийын, сандене 22 ияш Андрейынат чонжо ешым пукшымо, чиктыме нерген йўлен. Тыге паша шолын – 1995 ий шыжым «Нью Трейд» кевыт почылтын. Тудо, эн ончычак ен-влакын йодмыштым шотыш налын, налше-шамычым у быттехника дене куандараш тўналын. Олаште икымше гана палемдыме верыш налме сатум шупшыктымыж дене савырен. Тале марий пєръенын палемдымыжла, ик кермычым, вара весым, кумшым пыштен, тыгак тачысе кўкшытыш шуыныт. Ала-кунам 10 квадрат метран изи ужалыме вер 800 квадрат метран кевытыш шарлен да федерал кўкшытыштат шкенжым ончыктен. Теве «Нью Трейд» тўнямбалне чапланыше «Бош» кугу компанийын партнёржылан шотлалтеш.
«Эн тўнжє, ыштышаш пашам чын ойыраш кўлеш, вара тиде сомыл дене илыман, – чонжым почеш Андрей Сергеевич. – Ме оксам шотлен моштышаш улына. Мынярлан налынам да, ужалымеке, могай лектыш лийын? Тудым кўсеныш пыштем. Тыгай шонымаш дене ончыко каяш неле. Шагал огыл жап шуйнышо роскотлан шкем ямдылыман. Южгунамже минус денат пашам ышташ логалеш. Мый, мутлан, 10 ий тыршыме деч вара веле шийвундым чынак ыштен налаш тўналынам. Ужалыше енлан налшым пагалыман, а мыланна илыш дене тєр ошкылшо, ушан-шотан, тыгак оксам ыштен да тудым кучылт моштышо ен-влак кўлыт: ужалыше рольыштат, налше семынат».
Полышым пуышо кид яраш огеш код. Сенымашке кайыме корныжым А.Герасимов тыге акла. Шке ешыжым - пелашыжым, МарГТУ-н кокымшо курсышто тунемше эргыж ден кок ият пелаш ўдыржым - тыл семын пагалыше пєръен ешара: «Чыла еным ме пиаланым ыштен огына керт. Туге гынат кумшо ий почела «Малютка» пєртлан полшена, тулыкеш кодшо йоча-влаклан кажне тылзын шийвундым ойырена. Тыгак республикысе Образований министерство (палынак молодёжь дене пашам виктарыше пєлка), М.Шкетан лўмеш Марий национальный драма театр дене кылым кучена. Йоча-влакын «Идалыкын мурыжо», «Камертоша» конкурсыштын йолташышт улына».
Сенымашым сулаш кўлеш. А карьера нерген ойлаш гын, Андрей Герасимовлан тудо уке. Чыла тиде – шуаралтмаш, виянмаш, паша ден калыкым йєратымаш!
Фотом еш альбом гыч налме.
комментировать (0) |
Рвезылык → Милиционер лийнеже
Людмила Ивановалан (снимкыште) изиж годсекак военный формо келшен. А вара «Кє лийнет?» темылан возымо сочиненийлаштыже «милиционер» манын серен. Кызытат мєнгыштыжє видеош войзен кодымо йодыштмаш аралалтеш. Туштат Людмила «Милиционер лиям» манын ойла. Сандене 11-ше класс деч вара, шуко шоныде, закон, права дене кылдалтше специальностьым налаш Йошкар-Оласе строительный техникумыш тунемаш пурен. Тений тудо ты техникумын выпускницыже.
Кок ийыште чыла пален шукташ ок лий гынат, Паша Кодекс ден Уголовный Кодексым Люда кумылын шымлен. «Такшым чыла предметат чонлан келшыше лийын, сандене ончыкыжымат шинчымашем келгемдынем. Осал паша дене кучедалмылан, милиционер сомыллан илышем пєлеклаш шонем. А кызытеш ончылнем ик эн кугу задача – кўшыл шинчымашан лияш. Современный гуманитарный академийыш пурынем», - каласыш Марий Турек районысо Тошкем ялын ўдыржє.
Шочмо ялыштыже школым петырымек, Хлебниковыш куржталыштын. А шкеже законым палыше землякшым, Валентин Николаевич Волковым, эскерен да тудын семынак уш-акылым погаш шонымашыже шочын. Да теве майыште тудын вуйлатыме «Астрея» правовой рўдерыште пырля тунемме йолташ ўдыржє Эльвира Егошина дене практикым эртен.
Юрист лияш шонымаш дене кок ий ончыч Л.Иванова дене пырля эше 29 ен тиде техникумыш толын улмаш, но 18 ен веле тунем лектын. 25 июньышто ўдыр-рвезе-влаклан кидышкышт «Правоведений» специальность дене дипломым кучыктеныт. Куанаш веле кодеш: икмыняр чолга студентше техникумышто шинчымашым погымо жапыштак МарГУ-н да МарГТУ-н факультетлаштыже заочно тунемаш тўналыныт. А ме нунылан да Людмила Ивановалан кўшыл шинчымашым налмаште волгыдо корным тыланена.
Эльвира Ендылетова.
Фотом еш альбом гыч налме.
комментировать (0) |
Рвезылык → Чылажат таза илыш-йўла верч!
Марий Турек районысо Нартас кыдалаш школышто «Звезда» военно-патриотический клубым почмылан куд ият эртен. Тиде жапыште пенгыдемын, кушкын да сай лектышыш шуын – икманаш, шкенжын лўмжым сулен. Таче тудым республикыште сайын палат. Запасыште улшо капитан Валерий Павлович Семёновын надырже арам лийын огыл.
Шукерте огыл Марий Турекыште эртыше кум регион кокласе «Келшымаш тулото» фестивальыште ты клубын показательный выступленийжым чылан шўм пырткен ончышна. Тыште военный шўлышлан чын виктарат, илен лекме шот дене тўрлє приёмым туныктат.
Тиде клуб Россий кўкшытан танасымашлаштат, республикысе «Спартакиадыштат» сенышыш лектеден. 2007 ийыште тудын тале участникше-влак Марий Элыште эртыше «Победа» танасымаште кокымшо верым налыныт, 2008 ийыште – кумшо верым, 2009 ийыште – кокымшо верым. Тений тыгай мероприятийыш Марий Турек кыдалаш школын командыже миен коштын да посна номинацийыште кумшо вер дене палемдалтын.
Клубыш 4-11-ше класслаште шинчымашым погышо 30 ўдыр-рвезе коштеш. Тыгодым школысо военрук нунын дене пашам посна программа почеш виктара. Клубыш коштшо-влаклан кид дене кредалме йєн-шамычым, дзюдон приёмжо-влакым кучылташ туныкта. Тыгак парашют дене тєрштылаш ямдылалтыт, вооружённый вийын, элын историйыштым, теорийым шымлат, физически шуаралтыт.
Мо онайже: кызыт военный да патриот шўлыш деке ўдыр-влак утыр шўманыт. В.П.Семёновын кок курсантше тений военный училищыш каяш шона, ўмаште икте Рязаньысе военный институтыш пурен. Армий гыч толмекышт, Валерий Павловичлан таум ойлат. «Туныктымыда илышыштем полшен» манме ойым кеч-кєлан колаш куанле. Тыгайже тудын ятыр гана лийын, вет военруклан ынде 25 ий тырша.
А июнь тўналтыште районысо школла гыч 10-шо классыште тунемше эрге-влаклан вич кечаш военный сборым Нартас школ пелен чумырымо ыле. Районысо военрук ден ДЮСШ-н тренерже-влак 40 занятийым эртареныт. Тушто кунам могай тактика лийшаш, тул дене кучедалме, строй дене коштмо, караулышто шогымо нерген каласкаленыт. Вара Солнечныйыште верланыше воин частьышке лўйкалыме опытым погаш миен коштыныт. Тазалыклан энгекым кондымаш нерген ятыр видеофильм ончыкталтын. Сборышто рвезе-шамыч салтак койышым - пенгыдылыкым, дисциплиным, писылыкым – шуареныт. Тыгак караульныйын, дневальныйын да армийысе моло сомылымат пален налыныт, тидланже спортзалым казармыш савыреныт.
«Пашаштем тўнжє – таза илыш-йўлалан кумыландымаш, культурылан шўмандымаш», - каласыш «ОБЖ» ден «Право» предметлам туныктышо. Тыгай шомак деч вара туддеч «Самырыкын койышыштыжо тыгайже ситыдымыла чучеш?» йодым. Тудо тыгерак вашештыш: «Самырыклан чолгарак лияш кўлеш. Нунылан ача-аваштым йєраташ, кугыеным пагалаш, шонгырак дене саламлалташ, изиракым пыдал налаш тунемман. Икманаш, кажне ен, поснак военный, нине койыш-шоктыш шотышто ончылно кайышаш». Тиде темлымаш дене мыят тўрыснек келшем да самырык тукымым, элнам ончыкыжым виктарышаш ен-влакым лач тыгай койышаным ужнем.
Эльвира Ендылетова.
Авторын фотожо.
комментировать (0) |